CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP Ở MÈO
Mèo thường biểu hiện bệnh rất kín đáo. Một bé vẫn nằm yên, ít kêu nhưng có thể đã ăn ít hơn, đi vệ sinh khác thường hoặc giảm tương tác trong nhiều ngày. Vì vậy, hiểu các bệnh thường gặp ở mèo không nhằm giúp chủ nuôi tự chẩn đoán, mà để nhận ra dấu hiệu bất thường sớm hơn và biết khi nào cần đưa mèo đi khám.
Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan. Với những bệnh đã có bài chuyên sâu, PetQ sẽ dẫn link để bạn tìm hiểu kỹ hơn.
Các Bệnh Thường Gặp Ở Mèo Theo Từng Nhóm
Các nhóm bệnh mèo thường gặp gồm: bệnh đường hô hấp trên, rối loạn tiêu hóa, bệnh đường tiết niệu, bệnh thận, bệnh tim mạch, bệnh truyền nhiễm, bệnh nội tiết, bệnh da lông và ký sinh trùng. Mức độ nguy hiểm khác nhau, nhưng nhiều bệnh có thể được phát hiện sớm qua thay đổi trong ăn uống, vệ sinh và hành vi.
Dấu Hiệu Chung Cho Thấy Mèo Đang Bị Bệnh
Những dấu hiệu mèo bị bệnh thường gặp gồm:
- Bỏ ăn hoặc ăn ít hơn bình thường.
- Uống nước nhiều hoặc ít bất thường.
- Đi tiểu, đi ngoài khác với thói quen hằng ngày.
- Lờ đờ, ít chơi hoặc liên tục ẩn náu.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Lông xơ, bết, rụng nhiều hoặc chải chuốt ít hơn.
- Nôn, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài.
- Thở nhanh, thở khó hoặc thở bằng miệng.
- Phản ứng đau khi được chạm vào.
Rụng lông có thể chỉ liên quan đến chu kỳ thay lông, nhưng cũng có thể xuất hiện khi mèo bị ký sinh trùng, dị ứng, stress hoặc gặp vấn đề sức khỏe. Nếu lượng lông rụng tăng đột ngột, xuất hiện vùng hói hoặc da tổn thương, bạn có thể đọc thêm bài rụng lông ở mèo: bình thường hay bất thường?.
Ba câu hỏi đơn giản nên được kiểm tra mỗi ngày:
- Hôm nay mèo có ăn gần như bình thường không?
- Phân và nước tiểu có thay đổi không?
- Hành vi, mức vận động hoặc cách mèo tương tác có khác mọi ngày không?
Nếu câu trả lời là “có” trong nhiều ngày liên tiếp, đừng chỉ chờ xem mèo có tự ổn lại hay không.
Nhóm 1 — Bệnh Đường Hô Hấp Trên
Viêm đường hô hấp trên thường gặp ở mèo con, mèo chưa được tiêm phòng hoặc mèo sống trong môi trường có nhiều cá thể. Các tác nhân phổ biến gồm herpesvirus và calicivirus ở mèo.
Dấu hiệu thường thấy là hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt, viêm mắt, sốt, mệt và giảm ăn. Một số mèo có thể bị loét miệng nên ngại nhai hoặc bỏ ăn.
Mèo cần được khám sớm nếu khó thở, dịch mắt hoặc mũi đặc, bỏ ăn, mất nước hoặc tình trạng xấu đi nhanh. Tiêm vaccine không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, nhưng giúp giảm khả năng bệnh diễn tiến nặng. Bạn có thể tham khảo lịch tiêm phòng cho mèo và những lưu ý cần biết.
Nhóm 2 — Bệnh Đường Tiêu Hóa
Nôn, tiêu chảy và táo bón có thể xuất hiện sau khi mèo đổi thức ăn quá nhanh, ăn phải đồ lạ, nhiễm ký sinh trùng hoặc gặp vấn đề ở đường tiêu hóa.
Một lần nôn hoặc đi phân mềm chưa chắc là bệnh nặng nếu mèo vẫn tỉnh táo, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, cần đưa mèo đi khám nếu tình trạng lặp lại, có máu, kèm đau bụng, bỏ ăn, sụt cân hoặc lờ đờ.
Không nên tự dùng thuốc của người cho mèo. Cũng không nên liên tục đổi nhiều loại thức ăn trong thời gian ngắn vì có thể khiến hệ tiêu hóa khó ổn định hơn.
Nhóm 3 — Bệnh Đường Tiết Niệu Và Thận
Bệnh đường tiết niệu dưới và tắc nghẽn niệu đạo
Bệnh đường tiết niệu dưới ở mèo có thể liên quan đến viêm bàng quang, tinh thể, sỏi hoặc tắc nghẽn niệu đạo. Mèo đực có nguy cơ tắc nghẽn cao hơn do cấu tạo niệu đạo hẹp.
Các dấu hiệu cần chú ý gồm:
- Ra vào khay cát nhiều lần.
- Rặn tiểu nhưng chỉ có vài giọt hoặc không có nước tiểu.
- Kêu đau khi đi vệ sinh.
- Liếm vùng sinh dục liên tục.
- Tiểu ra ngoài khay hoặc có máu trong nước tiểu.
Mèo rặn nhiều lần nhưng không tiểu được là trường hợp cấp cứu, không nên chờ đến hôm sau. Xem hướng dẫn nhận biết tại bài tắt nghẽn đường tiết niệu ở mèo đực.
Với mèo khỏe mạnh cần chăm sóc dinh dưỡng hằng ngày, chủ nuôi có thể tham khảo hạt chăm sóc tiết niệu PetQ C90U. Đây là thức ăn hỗ trợ, không phải thuốc và không được dùng thay cho việc cấp cứu hoặc điều trị khi mèo đã có dấu hiệu bí tiểu.
Bệnh thận mãn tính
Bệnh thận mãn tính thường gặp hơn ở mèo lớn tuổi và có thể tiến triển âm thầm. Những thay đổi ban đầu đôi khi chỉ là uống nhiều nước hơn, tiểu nhiều, giảm cân, ăn kém hoặc lông xơ.
Khám định kỳ kèm xét nghiệm máu và nước tiểu có thể giúp phát hiện vấn đề trước khi triệu chứng trở nên rõ ràng. Chủ nuôi mèo trung niên và mèo già nên tìm hiểu thêm về dấu hiệu và chế độ chăm sóc mèo bị bệnh thận mãn tính.
Nhóm 4 — Bệnh Tim Mạch
Bệnh cơ tim phì đại, thường được gọi là HCM, là một trong những bệnh tim được chẩn đoán phổ biến ở mèo. Nhiều bé không biểu hiện rõ trong giai đoạn đầu và bệnh chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe hoặc siêu âm tim.
Dấu hiệu cảnh báo có thể gồm thở nhanh khi nghỉ, thở khó, thở bằng miệng, mệt bất thường hoặc đột ngột đau và yếu hai chân sau. Đây đều là những tình trạng cần được khám ngay.
Một số giống như Maine Coon và Ragdoll có yếu tố di truyền liên quan đến HCM, nhưng mèo không thuộc các giống này vẫn có thể mắc bệnh. Xem thêm bài tìm hiểu bệnh cơ tim phì đại ở mèo.
Nhóm 5 — Bệnh Truyền Nhiễm
Giảm bạch cầu ở mèo
Bệnh giảm bạch cầu, còn thường được gọi là “parvo mèo”, đặc biệt nguy hiểm với mèo con và mèo chưa được tiêm phòng. Bệnh có thể gây sốt, nôn, tiêu chảy, mất nước và suy yếu nhanh.
Vaccine là biện pháp phòng ngừa quan trọng. Khi đón một mèo mới về nhà, nên cách ly phù hợp, kiểm tra sức khỏe và trao đổi với bác sĩ thú y về lịch tiêm.
FIV và FeLV
FIV và FeLV đều ảnh hưởng đến hệ miễn dịch nhưng có đường lây truyền và diễn tiến khác nhau. FIV thường lây qua vết cắn sâu giữa mèo, trong khi FeLV có thể lây qua tiếp xúc gần và dịch tiết.
Mèo nhiễm virus có thể chưa biểu hiện bệnh trong thời gian dài. Xét nghiệm giúp xác định tình trạng của mèo và hỗ trợ xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp. Hai virus này không lây sang người. Xem phần phân biệt chi tiết tại bài bệnh FIV và FeLV ở mèo.
Nhóm 6 — Bệnh Nội Tiết Ở Mèo Lớn Tuổi
Cường giáp
Cường giáp thường gặp ở mèo trung niên và mèo già. Dấu hiệu điển hình là sụt cân dù vẫn ăn nhiều, uống và tiểu nhiều, hiếu động bất thường, kêu nhiều hoặc bộ lông trở nên xơ, bết.
Các biểu hiện này có thể giống bệnh thận, tiểu đường hoặc vấn đề tiêu hóa. Vì vậy, mèo cần được khám và xét nghiệm thay vì chỉ thay đổi thức ăn tại nhà.
Tiểu đường
Béo phì, ít vận động và tuổi cao là những yếu tố làm tăng nguy cơ tiểu đường ở mèo. Hai dấu hiệu thường được chủ nuôi phát hiện là sụt cân dù vẫn ăn và uống, tiểu nhiều hơn bình thường.
Tiểu đường cần được chẩn đoán bằng xét nghiệm và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Đọc thêm tại bài bệnh tiểu đường ở mèo: dấu hiệu nhận biết.
Mèo nhà bạn có nhiều dấu hiệu cùng lúc và chưa biết bắt đầu theo dõi từ đâu? Hãy ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng, lượng thức ăn, lượng nước uống, tình trạng phân và nước tiểu trước khi liên hệ cơ sở thú y.
Nhóm 7 — Ký Sinh Trùng Và Bệnh Da Lông
Bọ chét, ve và ghẻ có thể gây ngứa, gãi nhiều, rụng lông và tổn thương da. Mèo nuốt phải bọ chét trong lúc liếm lông còn có nguy cơ nhiễm sán dây.
Ký sinh trùng đường ruột như giun đũa, giun móc hoặc Giardia có thể gây tiêu chảy, chậm lớn, bụng to hoặc sụt cân. Mèo con và mèo có tiếp xúc ngoài trời thường có nguy cơ cao hơn, nhưng mèo nuôi trong nhà không hoàn toàn miễn nhiễm.
Không nên dùng thuốc trị ve rận dành cho chó lên mèo. Lịch tẩy giun và phòng ký sinh trùng cần dựa trên tuổi, cân nặng, môi trường sống và nguy cơ tiếp xúc. Xem hướng dẫn tại bài lịch tẩy giun cho mèo và cách phòng tránh ve rận.
Bệnh Thường Gặp Ở Mèo Theo Độ Tuổi
Tuổi trên giấy tờ không phải yếu tố duy nhất. Giống, thể trạng, lối sống và bệnh nền đều ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh. Nếu nhà có mèo bước vào giai đoạn trung niên, bạn có thể tham khảo hướng dẫn chăm sóc mèo già trên 7 tuổi.
Phòng Ngừa Bệnh Cho Mèo: Những Việc Có Thể Làm Ngay
Tiêm phòng theo độ tuổi và nguy cơ
Vaccine cơ bản thường bảo vệ mèo trước herpesvirus, calicivirus và virus giảm bạch cầu. Mèo con có thể bắt đầu tiêm từ khoảng 6 tuần tuổi và cần nhiều mũi cách nhau vài tuần cho đến ít nhất 16 tuần tuổi. Các mũi tiếp theo phụ thuộc loại vaccine, tuổi, lịch sử tiêm và nguy cơ tiếp xúc.
Vaccine FeLV thường được cân nhắc cho mèo con và mèo có nguy cơ tiếp xúc. Vaccine dại thực hiện theo quy định địa phương và chỉ định thú y. Không nên tự áp dụng một lịch duy nhất cho mọi bé; hãy xem lịch tiêm phòng cho mèo và xác nhận lại với bác sĩ.
Khám sức khỏe định kỳ
Mèo trưởng thành khỏe mạnh nên được kiểm tra sức khỏe ít nhất mỗi năm. Mèo lớn tuổi hoặc có bệnh nền thường cần theo dõi thường xuyên hơn, có thể mỗi sáu tháng tùy tình trạng.
Khám định kỳ không chỉ để tiêm vaccine. Đây còn là lúc kiểm tra răng miệng, tim phổi, cân nặng, da lông và những thay đổi chủ nuôi khó nhận thấy ở nhà.
Dinh dưỡng và môi trường sống
Một khẩu phần phù hợp cần đủ dinh dưỡng, đúng lượng và có nguồn nước sạch luôn sẵn sàng. Với mèo khỏe mạnh ăn chủ yếu thức ăn khô, có thể kết hợp thêm thức ăn ướt để tăng độ ẩm cho khẩu phần.
Chẳng hạn, pate sữa dê PetQ là một lựa chọn thức ăn ướt có thể dùng xen kẽ theo khẩu phần phù hợp. Nếu mèo đang mắc bệnh thận, tiểu đường, bệnh tiết niệu hoặc có chế độ ăn điều trị, cần hỏi bác sĩ trước khi đổi thức ăn; sản phẩm thông thường không thay thế thức ăn kê đơn.
Bên cạnh dinh dưỡng, hãy duy trì khay cát sạch, chỗ nghỉ yên tĩnh, hoạt động vui chơi hằng ngày và kiểm soát cân nặng. Đây là những việc đơn giản nhưng có giá trị lâu dài.
FAQ - Câu Hỏi Thường Gặp
Mèo hay bị bệnh gì nhất?
Các vấn đề thường gặp ở mèo nuôi gồm viêm đường hô hấp trên, rối loạn tiêu hóa, bệnh tiết niệu dưới, bệnh răng miệng, da lông và ký sinh trùng. Ở mèo lớn tuổi, bệnh thận, cường giáp, tiểu đường và bệnh tim cần được chú ý nhiều hơn.
Mèo bị bệnh có tự khỏi không?
Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Một số biểu hiện nhẹ có thể cải thiện, nhưng tắc nghẽn đường tiểu, khó thở, ngộ độc, co giật hoặc bệnh tim biến chứng không thể chờ tự khỏi. Nếu mèo bỏ ăn, lờ đờ hoặc triệu chứng kéo dài, nên liên hệ bác sĩ thú y.
Mèo nuôi trong nhà có cần tiêm phòng không?
Có. Mèo trong nhà vẫn có thể tiếp xúc với mầm bệnh qua môi trường, đồ vật, phòng khám hoặc một vật nuôi mới. Tuy nhiên, loại vaccine và lịch nhắc lại cần được cá nhân hóa theo tuổi, sức khỏe, lối sống và nguy cơ tiếp xúc của từng bé.
Khi Nào Cần Đưa Mèo Đến Bác Sĩ Thú Y Ngay?
Đưa mèo đi cấp cứu nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Rặn tiểu nhiều lần nhưng không có nước tiểu, đặc biệt ở mèo đực.
- Thở khó, thở bằng miệng hoặc nướu chuyển trắng nhợt, tím tái.
- Co giật, bất tỉnh, không phản ứng hoặc không thể đứng.
- Chảy máu nhiều hoặc có chấn thương nghiêm trọng.
- Nôn hoặc tiêu chảy liên tục, có máu hoặc kèm suy yếu rõ rệt.
- Đột ngột đau, lạnh hoặc không sử dụng được hai chân sau.
- Nghi nuốt phải thuốc, hóa chất, cây độc hoặc thực phẩm độc hại.
- Bỏ ăn hoàn toàn kèm lờ đờ hoặc có dấu hiệu mất nước.
Trong tình huống cấp cứu, không tự cho mèo uống thuốc của người và không cố ép ăn, ép uống khi mèo khó thở hoặc mất ý thức. Hãy gọi trước cho cơ sở thú y nếu có thể và đưa mèo đi càng sớm càng tốt.
Kết Luận: Biết Để Phát Hiện Sớm, Không Phải Tự Chẩn Đoán
Hiểu các bệnh mèo thường gặp giúp chủ nuôi nhận ra thay đổi sớm hơn, nhưng chẩn đoán vẫn cần thăm khám và xét nghiệm phù hợp. Điều quan trọng nhất là biết trạng thái bình thường của mèo, theo dõi đều đặn và không chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng.
Muốn bắt đầu theo dõi sức khỏe mèo chủ động hơn? Xem quy trình 5 bước theo dõi mèo tại nhà.
